Zweden en de AI-ranglijst: de redenen achter de daling in de Global AI Index

Inhoudsopgave:

• Inleiding
• Zweden keldert in AI-ranglijst – maar waarom?
• Leiderschap, niet code, is de bottleneck
• Zweden als een AI-museum?
• AI is geen IT-project
• Drie stappen vooruit: wat kunnen we nu doen?
• Overheidsinitiatieven voor AI – tijd om een tandje bij te zetten?
• We hebben de randvoorwaarden, maar missen richting
• De toekomst is niet neutraal
• AI-vaardigheid begint hier: AI-cursussen bij AVC

Inleiding:

De AI-race is in volle gang. Landen over de hele wereld versnellen, positioneren zich, investeren — maar Zweden? Zweden verliest terrein. Ooit gezien als een innovatieleider in Europa, lopen we nu achter in de wereldwijde AI-ontwikkeling. En volgens de laatste rapporten van zowel de Global AI Index als toonaangevende experts zoals Martin Svensson (AI Sweden) en Göran Lindsjö (AI-adviseur) is het patroon duidelijk: het probleem is niet de technologie — het is het leiderschap.

Deze blogpost gaat niet over hype, maar over richting. Het gaat over hoe Zweden het risico loopt gemarginaliseerd te worden in een van de belangrijkste technologische verschuivingen van onze tijd — en wat we daar daadwerkelijk aan kunnen doen.

Zweden keldert in AI-ranglijst – maar waarom?

In de nieuwste editie van de Global AI Index (2024) is Zweden zeven plaatsen gezakt en staat nu 25e van de 83. Vooral zorgwekkend is dat we op de 57e plaats staan wat betreft "Government Strategy". Dáár wordt de basis gelegd voor de nationale AI-competentie — via bestuur, financiering en regelgeving. Zelfs Vietnam staat op dit gebied hoger dan Zweden.

Het is de moeite waard om even stil te staan. Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

Zweden heeft geen gebrek aan technische competenties. Onze universiteiten leiden bekwame ingenieurs op, onze bedrijven nemen AI‑experts in dienst en organisaties zoals AI Sweden hebben meer dan 160 partners uit het bedrijfsleven, de publieke sector en de academische wereld samengebracht. Maar toch verliezen we aan momentum. Hoe komt dat?

Leiderschap, niet code, is de bottleneck

Volgens zowel Martin Svensson als Göran Lindsjö is het antwoord glashelder: het is het leiderschap dat niet in hetzelfde tempo meegaat als de technologie.

Het begrip van de rol van AI in business development, bedrijfsstrategie en governance is bij veel besluitvormers beperkt. Svensson beschrijft hoe bedrijven vaak één enkele vertegenwoordiger naar een AI-training sturen, terwijl eigenlijk het hele managementteam aanwezig zou moeten zijn. Lindsjö getuigt dat zowel politici als bedrijfsleiders vaak een vertekend beeld hebben van wat AI werkelijk is. Soms is dat beeld zó onjuist dat ze “AI” omschrijven als een stroomdiagram met ja/nee-knoppen.

Dit is niet alleen een onderwijskwestie, maar een symptoom van een diepere tekortkoming: we missen een collectief begrip van de strategische rol van AI in maatschappelijke ontwikkeling en concurrentievermogen.

Zweden als een AI-museum?

Toen Ericsson's CEO Börje Ekholm eerder dit jaar het risico beschreef dat Europa een "museum" wordt — een plek waar men innovatie bewondert maar niet aanjaagt — raakte dat een gevoelige snaar. En dat geldt ook voor Zweden. We lopen het risico een land te worden met een hoge technische competentie maar een lage toepassingsgraad. Een land waar AI wordt gebruikt voor pilotprojecten in plaats van productieve systemen die zakelijke waarde en maatschappelijke voordelen creëren.

Göran Lindsjö verwoordt het helder: "Toepassing is nu belangrijker dan onderzoek. We moeten AI op grote schaal gaan gebruiken – en dat vereist expertise."

AI is geen IT-project

Een van de meest voorkomende valkuilen waar zowel Svensson als Lindsjö op wijzen, is dat AI nog steeds wordt gezien als een IT‑project in plaats van als een transformerende technologie voor het hele bedrijf. Wanneer AI‑vraagstukken snel op het bord van de IT‑afdeling worden gelegd zonder koppeling met de business, het product of de klantreis, dan blijft de impact uit.

AI moet eigendom zijn van het management. Het moet doordringen in de bedrijfsstrategie, de HR-structuur, juridische aspecten, productontwikkeling en de dagelijkse operationele aansturing. Niet in de laatste plaats moet het toegang hebben tot de data waarover het bedrijf al beschikt — en inzicht hebben in de daadwerkelijke voordelen die daaruit kunnen voortvloeien.

Drie stappen vooruit: wat kunnen we nu doen?

1. Informeer het management – gezamenlijk

Zowel AI Sweden als Lindsjö zijn duidelijk: stuur niet maar één persoon op training. Stuur het hele managementteam. Het begrip moet wederzijds zijn, anders krijg je nooit echt vaart. Zowel de private als de publieke sector moeten hier meer verantwoordelijkheid nemen. Een AI‑project dat niet is verankerd in het topmanagement, is een doodgeboren project.

2. Richt je op je echte problemen – niet op het ‘doen van AI’

AI moet niet worden ingezet als een puur technologisch experiment. Begin bij je echte uitdagingen: Heb je een hoog verloop in je klantenbestand? Moeite met het plannen van personeel? Lange doorlooptijden in een kantoor of organisatie? AI is een gereedschapskist om dit soort problemen op te lossen – maar het werkt alleen als je weet wat er écht verbeterd moet worden.

3. Begin klein – maar begin nu

Begin met een pilotproject, bij voorkeur in een gebied waar je over goede data beschikt en een duidelijke probleemstelling hebt. Leer snel, herhaal en schaal op. AI-ontwikkeling is niet lineair; het vraagt om leren, lef en snelheid.

Overheidsinitiatieven voor AI – tijd om een tandje bij te zetten?

Terwijl veel andere landen snel offensieve en proactieve AI-strategieën invoeren, bevindt Zweden zich nog in een onderzoeksfase. De regering heeft onlangs het initiatief genomen om te onderzoeken hoe de Zweedse wet zich moet verhouden tot de nieuwe AI-regelgeving binnen de EU – een noodzakelijke, maar in deze context voorzichtige eerste stap.

Het feit dat Zweden laag scoort – op plaats 57 – in de categorie ‘Government Strategy’ van de Global AI Index is een duidelijk signaal dat het politieke leiderschap zijn ambitieniveau moet verhogen. Meer dan alleen overkoepelende beleidsverklaringen is nodig. Om de AI-ontwikkeling vooruit te helpen, hebben we concrete acties nodig: gerichte investeringen, slimme regelgeving, praktische ondersteuning voor kleinere spelers en duidelijke prikkels die zowel bedrijven als de publieke sector aanzetten tot handelen.

We hebben de randvoorwaarden, maar missen richting

Er is geen gebrek aan middelen – Zweden heeft het potentieel om een drijvende kracht in AI te worden.

• We hebben wereldleidende bedrijven met geavanceerde toepassingen.
• We hebben initiatieven in de publieke sector die eigenlijk al ver vooruitlopen.
• We hebben data, infrastructuur en technische expertise.

Maar we missen gecoördineerd leiderschap, nationale eenheid, en snelle uitvoering.

Als Zweden een kans wil maken om mee te doen in de economie van de toekomst — waarin AI net zo fundamenteel is als elektriciteit — moeten we nu in actie komen.

De toekomst is niet neutraal

AI is niet alleen een kwestie van technologie. Het gaat om de banen van de toekomst, veiligheid, welzijn en geopolitieke relevantie. Zoals Lindsjö het verwoordde:

„De vraag is simpelweg waar het geld vandaan zal komen, wat de welvaartsstaat in de EU gaat bekostigen als we achterop blijven raken.”

Zweden staat voor een keuze: of we bouwen onze AI-capaciteiten uit via slimme samenwerkingen, strategisch bestuur en gedurfde investeringen — of we kijken toe hoe anderen de regels bepalen, de waarde oogsten en de leiding nemen.

We hebben nog tijd. Maar niet veel.

AI-vaardigheden beginnen hier: AI-cursussen bij AVC

Als jij of jouw organisatie van praten naar doen willen gaan, zijn de juiste vaardigheden cruciaal. Daarom hebben wij bij AVC een cursuspakket samengesteld met wereldleidende opleidingen in AI, machine learning, NLP, AIOps en prompt engineering – allemaal om jou klaar te stomen voor het AI-tijdperk.

Hier zijn enkele van onze populairste programma's:

• APMG Artificial Intelligence Practitioner-certificering (AIP) – e-learning

Leer hoe je AI kunt gebruiken om zakelijke doelstellingen te bereiken en werk te stroomlijnen. De certificering richt zich op hoe jij processen kunt automatiseren en optimaliseren met AI, en is perfect voor professionals die AI in de praktijk willen toepassen. 📜 Geaccrediteerd door APMG/Cyber Skills

• Training Deep Learning-specialisatie

Voor iedereen die deep neural networks wil bouwen en optimaliseren met TensorFlow, Keras en PyTorch. De cursus behandelt onder andere CNN’s, RNN’s, transfer learning, auto-encoders en modeloptimalisatie. ✔️ Praktijkgerichte training & theorie met directe relevantie voor het werkveld

• Training in natuurlijke taalverwerking

Word een NLP-engineer met een volledig begrip van tekst, semantiek en taalmodellen. Je leert technieken zoals DSSM, neurale machinevertaling, reinforcement learning en het gebruik van tools zoals Python NLTK.

• AIOps Foundation-certificering – Live online (inclusief examen)

Tweedaagse cursus over big data, automatisering en AIOps‑platformen.Voor iedereen die wil begrijpen hoe IT‑operaties met behulp van AI geautomatiseerd kunnen worden.

• EXIN BCS Artificial Intelligence (AI) Foundation-certificering – Online klaslokaal

Solide introductie tot AI-principes voor wie een certificering via EXIN BCS wil behalen.Geschikt voor zowel technici als besluitvormers.

• Machine Learning met Python certificeringscursus

Bouw echte ML-modellen met Python.De cursus behandelt regressie, classificatie, clustering, tijdreeksen en hoe je algoritmen traint op realtime data.

• Essentials van Generatieve AI, Prompt Engineering & ChatGPT

Begrijp prompt engineering in de diepte en leer effectief communiceren met LLM’s.De cursus helpt je om vooringenomenheid te minimaliseren en de nauwkeurigheid van AI-antwoorden te maximaliseren.

• Postgraduateprogramma in AI en Machine Learning

Premium onderwijs in samenwerking met Purdue University.Combineert theorie, praktische projecten en begeleiding door mentoren. Je leert ML, DL, CV, NLP, GenAI, Explainable AI en meer.

• Deep Learning met Keras & TensorFlow Certificering – e-learning

Gespecialiseerde cursus in Keras en TensorFlow.Je leert deep‑learningalgoritmen te implementeren en je voor te bereiden op een carrière als Deep Learning Engineer.

• Bootcamp Kunstmatige Intelligentie (AI) Engineer Certificering

Samenwerking met IBM. Je leert AI, ML, DL, Python, NLP, CV, GenAI en je neemt deel aan hackathons en AMA’s. Voor iedereen die een wereldwijde carrière in AI nastreeft.

Wil je meer weten of een plek reserveren?

➡️ Bekijk hier ons cursusoverzicht:AVC AI-cursussen

➡️ Of neem direct contact met ons op; wij helpen je graag de juiste cursus te vinden op basis van jouw rol en doelen.

Referentielijst:

Allhorn, J. (2024) Expert onthult: Daarom verslaan andere landen Zweden op het gebied van AI – "Best wel ver achter", Tidningen Näringslivet, 25 november. Beschikbaar op: https://www.tn.se/naringsliv/40223/experten-avslojar-darfor-slar-andra-lander-sverige-i-ai-ganska-langt-efter/ (Geraadpleegd: 30 mei 2025).

Lindsten, P.O. (2025) De waarschuwing in de AI-race: "We lopen enorm ver achter", Dagens industri, 27 mei. Beschikbaar op: https://www.di.se/digital/varningen-i-ai-racet-vi-ligger-valdigt-langt-efter/ (Geraadpleegd op: 30 mei 2025).

De regering. (2025) AI-commissie: routekaart voor Zweden: SOU 2025:12. Beschikbaar op: https://www.regeringen.se/contentassets/7b80c90b74b04902afbb800bea581c9b/ai-kommissionens-fardplan-for-sverige-sou-202512.pdf (Geraadpleegd op: 30 mei 2025).

Tortoise Media. (2024) The Global AI Index. Beschikbaar op: https://www.tortoisemedia.com/data/global-ai (Geraadpleegd: 30 mei 2025).